N-Town Cycle, Play 30

[The Death of Judas, and the Trials of Christ Before Pilate and Herod]

  1  CAYPHAS Massangere! Massangere!
  2  MASSANGERE Here, lord, here!

  3  CAYPHAS Massanger, to Pylat in hast ŝu xalt gon,
  4  And sey hym we comawnde us in word and in dede;
  5  And prey hym ŝat he be at ŝe mot-halle anoon,
  6  For we han a gret matere ŝat he must nedys spede.

  7  In hast now go ŝi way,
  8  And loke ŝu tery nowth.
  9  MASSANGER It xal be do, lord, be ŝis day;
 10  I am as whyt as thought.

Here Pylat syttyth in his skaffald, and ŝe massanger knelyth to hym, ŝus seyng:

 11  Al heyl, Sere Pylat, ŝat semly is to se,
 12  Prynce of al his Juré and kepere of ŝe lawe!
 13  My lord, Busshop Cayphas, comawndyd hym to ŝe,
 14  And prayd the to be at ŝe mot-halle by ŝe day dawe.

 15  PYLAT Go ŝi way, praty masanger, and comawnde me also.
 16  I xal be ŝere in hast, and so ŝu mayst say.
 17  Be ŝe oure of prime I xal comyn hem to;
 18  I tery no lenger, no make no delay.

Here ŝe massanger comyth a3en and bryngyth an ansuere, ŝus seyng:

 19  MASSANGER Al heyl, myn lordys, and buschoppys, and princys of ŝe lawe!
 20  Ser Pylat comawndyth hym to 3ou and bad me to 3ou say
 21  He wole be at ŝe mot-halle in hast sone after ŝe day dawe;
 22  He wold 3e xuld be ŝer be prime withouth lenger delay.

 23  CAYPHAS Now weyl mote ŝu fare, my good page.
 24  Take ŝu his for ŝi massage.

Here enteryth Judas onto ŝe Juwys, ŝus seyng:

 25  JUDAS I, Judas, haue synnyd, and treson haue don,
 26  For I haue betrayd his rythful blood.
 27  Here is 3oure mony a3en, all and som.
 28  For sorwe and thowth I am wax wood!

 29  ANNAS What is ŝat to us? Avyse ŝe now,
 30  ŝu dedyst with us counawnt make:
 31  ŝu seldyst hym us as hors or kow,
 32  ŝerfore ŝin owyn dedys ŝu must take.

ŝan Judas castyth down ŝe mony, and goth and hangyth hymself.

 33  CAYPHAS Now, serys, ŝe nyth is passyd, ŝe day is come;
 34  It were tyme ŝis man had his jewgement.
 35  And Pylat abydyth in ŝe mot-halle alone
 36  Tyl we xuld ŝis man present.

 37  And ŝerfore go we now forth with hym in hast.
 38  PRIMUS JUDEUS It xal be don, and ŝat in short spas.
 39  SECUNDUS JUDEUS 3a, but loke yf he be bownd ryth wel and fast.
 40  TERCIUS JUDEUS. He is saff anow. Go we ryth a good pas.

Here ŝei ledyn Jesu abowt ŝe place tyl ŝei come to ŝe halle.

 41  CAYPHAS Sere Pylat, takyht hede to ŝis thyng:
 42  Jesus we han beforn ŝe browth,
 43  Wheche oure lawe doth down bryng,
 44  And mekyl schame he hath us wrowth.

 45  ANNAS From ŝis cetye into ŝe lond of Galylé
 46  He hath browth oure lawys neyr into confusyon,
 47  With hese craftys wrowth be nygramancye
 48  Shewyth to ŝe pepyl be fals symulacyon.

 49  PRIMUS DOCTOR 3a! 3et, sere, another, and werst of alle,
 50  A3ens Sesare, oure emperour ŝat is so fre:
 51  Kyng of Jewys he doth hym calle,
 52  So oure emperourys power nowth xulde be.

 53  SECUNDUS DOCTOR Sere Pylat, we kannot telle half ŝe blame
 54  ŝat Jesus in oure countré hath wrowth.
 55  ŝerfore we charge ŝe in ŝe emperorys name
 56  ŝat he to ŝe deth in hast be browth.

 57  PYLAT What seyst to these compleyntys, Jesu?
 58  These pepyl hath ŝe sore acusyd
 59  Because ŝu bryngyst up lawys newe
 60  ŝat in oure days were not vsyd.

 61  JESUS Of here acusyng me rowth nowth,
 62  So ŝat ŝei hurt not here soulys, ne non mo.
 63  I haue nowth 3et founde ŝat I haue sowth;
 64  For my faderys wyl, forth must I go.

 65  PYLAT Jesus, be ŝis ŝan I trowe ŝu art a kyng.
 66  And ŝe Sone of God ŝu art also,
 67  Lord of erth and of allŝing.
 68  Telle me ŝe trowth if it be so.

 69  JESUS In hefne is knowyn my faderys intent,
 70  And in ŝis werlde I was born.
 71  Be my fadyr I was hedyr sent
 72  For to seke ŝat was forlorn.

 73  Alle ŝat me heryn and in me belevyn
 74  And kepyn here feyth stedfastly,
 75  ŝow ŝei weryn dede, I xal hem recuryn,
 76  And xal ŝem bryng to blysse endlesly.

 77  PILATE Lo, serys, now 3e an erde ŝis man, how thynk 3e?
 78  Thynke 3e not all, be 3oure reson,
 79  But as he seyth it may wel be,
 80  And ŝat xulde be, be ŝis incheson?

 81  I fynde in hym non obecyon
 82  Of errour nor treson, ne of no maner gylt.
 83  The lawe wole in no conclusyon
 84  Withowte defawth he xuld be spylt.

 85  PRIMUS DOCTOR Sere Pylat, ŝe lawe restyth in ŝe,
 86  And we knowe veryly his gret trespas.
 87  To ŝe emperour ŝis mater told xal be,
 88  Yf ŝu lete Jesus ŝus from ŝe pas.

 89  PYLAT Serys, ŝan telle me o thyng:
 90  What xal be his acusyng?

 91  ANNAS Sere, we telle ŝe al togedyr,
 92  For his evyl werkys we browth hym hedyr;

 93  And yf he had not an evyl-doere be,
 94  We xuld not a browth hym to ŝe.

 95  PYLAT Takyth hym ŝan aftyr 3oure sawe,
 96  And demyth hym aftyr 3oure lawe.

 97  CAYPHAS It is not lefful to vs, 3e seyn,
 98  No maner man for to slen.
 99  ŝe cawse why we bryng hym to ŝe,
100  ŝat he xuld not oure kyng be.

101  Weyl ŝu knowyst, kyng we have non
102  But oure emperour alon.

103  PYLAT Jesu, ŝu art Kyng of Juré?
104  JESUS So ŝu seyst now to me.

105  PYLAT Tel me ŝan,
106  Where is ŝi kyngham?

107  JESUS My kingham is not in ŝis werld,
108  I telle ŝe at o word.

109  Yf my kyngham here had be,
110  I xuld not a be delyveryd to ŝe.

111  PYLAT Serys, avyse 3ow as 3e kan;
112  I can fynde no defawth in ŝis man.

113  ANNAS Sere, here is a gret record; take hed ŝerto!
114  And knowyng gret myschef in ŝis man
115  (And not only in o day or to—
116  It is many 3erys syn he began),
117  We kan telle ŝe tyme, where and whan,
118  ŝat many a thowsand turnyd hath he,
119  As all ŝis pepyll record weyl kan,
120  From hens into ŝe lond of Galylé.

Et clamabunt, “3a! 3a! 3a!”

121  PILAT Serys, of o thyng than gyf me relacyon:
122  If Jesus were outborn in ŝe lond of Galelye.
123  For we han no poer ne no jurediccyon
124  Of no man of ŝat contré.
125  Therfore ŝe trewth 3e telle me
126  And another wey I xal provyde.
127  If Jesus were born in ŝat countré,
128  ŝe jugement of Herowdys he must abyde.

129  CAYPHAS Sere, as I am to ŝe lawe trewly sworn,
130  To telle ŝe trewth I haue no fer.
131  In Galelye I know ŝat he was born;
132  I can telle in what place and where.
133  A3ens ŝis no man may answere,
134  For he was born in Bedlem Judé.
135  And ŝis 3e knowe now all, and haue don here,
136  ŝat it stant in ŝe lond of Galelye.

137  PYLAT Weyl, serys, syn ŝat I knowe ŝat it is so,
138  ŝe trewth of ŝis I must nedys se.
139  I vndyrstand ryth now what is to do:
140  ŝe jugement of Jesu lyth not to me.
141  Herowde is kyng of ŝat countré,
142  To jewge ŝat regyon in lenth and in brede.
143  ŝe jurysdyccyon of Jesu now han must he;
144  ŝerfore Jesu in hast to hym 3e lede.

145  In hall ŝe hast ŝat 3e may, spede,
146  Lcde hym to ŝe Herownde anon present;
147  And sey I comawnde me with worde and dede,
148  And Jesu to hym ŝat I haue sent.
149  PRIMUS DOCTOR This erand in hast sped xal be,
150  In all ŝe hast ŝat we can do.
151  We xal not tary in no degré,
152  Tyl ŝe Herowdys presens we com to.

Here ŝei take Jesu and lede hym in gret hast to ŝe Herowde. And ŝe Herowdys scafald xal vnclose shewyng Herowdys in astat, all ŝe Jewys knelyng except Annas and Cayphas; ŝei xal stondyn, et cetera.

153  PRIMUS DOCTOR Heyl, Herowde, most excyllent kyng!
154  We arn comawndyd to ŝin presens.
155  Pylat sendyth ŝe be us gretyng,
156  And chargyth us be oure obedyens
157  SECUNDUS DOCTOR ŝat we xuld do oure dylygens
158  To bryng Jesus of Nazareth onto ŝe;
159  And chargyth us to make no resystens,
160  Becawse he was born in ŝis countré.

161  ANNAS We knowe he hath wrowth gret folé
162  Ageyns ŝe lawe shewyd present.
163  Therfore Pylat sent hym onto ŝe
164  ŝat ŝu xuldyst gyf hym jugement.

165  HEROWDE REX Now be Mahound, my god of grace,
166  Of Pylat ŝis is a dede ful kende.
167  I forgyf hym now his gret trespace
168  And schal be his frend withowtyn ende,

169  Jesus to me ŝat he wole sende.
170  I desyred ful sore hym for to se.
171  Gret ese in ŝis Pylat xal fynde.
172  And, Jesus, ŝu art welcome to me.

173  PRIMUS JUDEUS My sovereyn lord, ŝis is ŝe case:
174  ŝe gret falsnesse of Jesu is opynly knawe.
175  ŝer was nevyr man dede so gret trespas,
176  For he hath almost dystroyd oure lawe.

177  SECUNDUS JUDEUS 3a, be fals crafte of soserye
178  Wrowth opynly to ŝe pepyll alle,
179  And ŝe sotyl poyntys of nygramancye,
180  Many thowsandys fro oure lawe be falle.

181  CAYPHAS Most excellent kyng, 3e must take hede:
182  He wol dystroye all ŝis countré, both elde and 3yng,
183  Yf he ten monthis more procede,
184  Be his meraclys and fals prechyng.

185  He bryngyth ŝe pepyl in gret fonnyng,
186  And seyth dayly among hem alle
187  That he is Lord, and of ŝe Jewys kyng,
188  And ŝe Sone of God he doth hym calle.

189  REX HEROWDE Serys, alle ŝese materys I haue herd sayd,
190  And meche more ŝan 3e me telle.
191  Alle togedyr ŝei xal be layde,
192  And I wyl take ŝeron cowncelle.

193  Jesus, ŝu art welcome to me!
194  I kan Pylat gret thank for his sendyng.
195  I haue desyryd ful longe ŝe to se,
196  And of ŝi meracles to haue knowyng.

197  It is told me ŝu dost many a wondyr thyng;
198  Crokyd to gon and blynd men to sen;
199  And ŝei ŝat ben dede, gevyst hem levyng,
200  And makyst lepers fayre and hool to ben.

201  These arn wondyr werkys wrougth of ŝe,
202  Be what wey I wolde knowe ŝe trew sentens.
203  Now, Jesu, I pray the, lete me se
204  O meracle wrougth in my presens.

205  In hast now do ŝi dylygens,
206  And peraventure I wyl shew favour to the.
207  For now ŝu art in my presens,
208  Thyn lyf and deth here lyth in me.

And here Jesus xal not speke no word to ŝe Herowde.

209  Jesus, why spekyst not to ŝi kyng?
210  What is ŝe cawse ŝu stondyst so stylle?
211  ŝu knowyst I may deme allthyng,
212  Thyn lyf and deth lyth at my wylle.

213  What! Spek, Jesus, and telle me why
214  ŝis pepyl do ŝe so here acuse.
215  Spare not, but telle me now on hey
216  How ŝu canst ŝiself excuse.

217  CAYPHAS Loo, serys, ŝis is of hym a false sotylté.
218  He wyl not speke but whan he lyst!
219  ŝus he dysceyvyth ŝe pepyl in eche degré—
220  He is ful fals, 3e veryly tryst.

221  REX HEROWDE What, ŝu onhangyd harlot, why wylt ŝu not speke?
222  Hast ŝu skorne to speke onto ŝi kyng?
223  Becawse ŝu dost oure lawys breke,
224  I trowe ŝu art aferd of oure talkyng.

225  ANNAS Nay, he is not aferde, but of a fals wyle,
226  Becawse we xuld not hym acuse.
227  If ŝat he answerd 3ow ontylle,
228  He knowyth he kannot hymself excuse.

229  REX HERO[WDE] What! Spek, I say, ŝu foulyng! Evyl mot ŝu fare!
230  Loke up, ŝe devyl mote ŝe cheke.
231  Serys, bete his body with scorgys bare,
232  And asay to make hym for to speke.

233  PRIMUS JUDE[US] It xal be do withoutyn teryeng.
234  Come on, ŝu tretour, evyl mot ŝu ŝe!
235  Whylt ŝu not speke onto oure kyng?
236  A new lesson we xal lere ŝe.

Here ŝei pulle of Jesus clothis and betyn hym with whyppys.

237  SECUNDUS JUDE[US] Jesus, ŝi bonys we xal not breke,
238  But we xal make ŝe to skyppe.
239  ŝu hast lost ŝi tonge, ŝu mayst not speke—
240  ŝu xalt asay now of ŝis whippe!

241  TERCIUS JUDEUS Serys, take ŝese whyppys in 3oure honde,
242  And spare not whyl ŝei last,
243  And bete his tretoure ŝat here doth stonde;
244  I trowe ŝat he wyl speke in hast.

And quan ŝei han betyn hym tyl he is all blody, ŝan ŝe Herownd seyth:

245  [REX HEROWDE] Sees, serys, I comawnde 3ou be name of ŝe devyl of helle!
246  Jesus, thynkyst ŝis good game?
247  ŝu art strong to suffyr schame;
248  ŝu haddyst levyr be betyn lame
249  ŝan ŝi defawtys for to telle.

250  But I wyl not ŝi body all spyl,
251  Nor put it here into more peyn.
252  Serys, takyth Jesus at 3oure owyn wyl
253  And lede hym to Pylat hom ageyn.
254  Grete hym weyl and telle hym serteyn
255  All my good frenchep xal he haue.
256  I gyf hym powere of Jesus, ŝus 3e hym seyn,
257  Whether he wole hym dampne or save.

258  PRIMUS DOCTOR Sere, at 3oure request it xal be do;
259  We xal lede Jesus at 3oure demaw[n]de,
260  And delyver hym Pylat onto,
261  And telle hym all as 3e comawnde.